balaban16 - 35-Mehmet resad

Sultan V. Mehmed Reşad Han

Babası : Sultan Abdülmecid
Annesi : Gülcemal Sultan
Doğduğu Tarih : 2 Ekim 1844
Padişah olduğu tarih : 27 Nisan 1909
Öldüğü Tarih : 3 Temmuz 1918

Sultan Mehmed Reşad, otuzbeşinci padişah olarak Osmanlı tahtına çıktı. Sarayda iyi bir eğitim alarak yetişti. İyi Farsça öğrenmiş, tarih kitapları okuyarak Türk tarihini iyi incelemişti. Devlet idaresini teslim alıncaya kadar, dört padişah dönemini yaşamış, önemli deneyimler kazanmıştı. Osmanlı Sultanları içinde en yaşlı şehzade olarak, 65 yaşında padişah olmuştu.

İktidarı teslim aldığında, Osmanlı Devleti meşrutiyetle idare ediliyordu. Yani sultan yetkilerini seçilmiş bir Meclis ile paylaşıyordu. Sultan Reşad ağabeyi II. Abdülhamid döneminde, I. Meşrutiyet ve II. Meşrutiyetin ilan edilmesini yaşamıştı. Ülkenin içinde bulunduğu siyasî çekişmeler, İttihat Terakki Partisi’nin tutumu, ağabeyinin sürgüne gitmesine sebep olmuştu. Yakın çevresine “ben işe karışacak olursam, biraderin suçu ne idi?” diyerek, devlet işlerine fazla karışmadığını ima ediyordu. Ülke ise en zor günlerini yaşıyordu. İttihat Terakki Partisi Meclis’te çoğunluğu bulunmasına rağmen, sorunlar karşısında yetersiz kalıyordu. Ekonomik durum düzeltilemediğinden borçlanmalar devam ediyordu.

Bu tarihlerde Anadolu, Batı Devletleri’nin ve Rusya’nın çıkarlarının çatıştığı bir coğrafî alan olmuştu. İtalya hepsinden önce davranıp, Trablusgarb’ı kendine bağlamak için askerî harekete geçmiş, kısa bir süre sonrada oniki adayı ele geçirmişti. Yüzyılın sonunda kurulan Karadağ ve Sırbistan ise Bulgarlarla da anlaşıp Balkan Savaşı’nı başlatarak, Edirne-Çatalca’ya kadar gelmişlerdi. Devlet, II. Balkan Savaşı ile durumunu kurtarmış ve işgalcileri Edirne sınırları dışına çıkarabilmişti. Barış görüşmeleri tamamlanmadan I. Dünya Savaşı başlamış, Osmanlı Devleti de Almanya’nın yanında savaşa katılmıştı.

Belki de tarihimizin en önemli dönüm noktası Kasım 1914 savaşa katılmamız ile 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi’nin imzalanması arasında geçen zaman sürecidir. Savaşa Osmanlı İmparatorluğu adına İttihat Terakki Partisi ileri gelenleri Cemal, Talat ve Enver Paşalar karar vermişlerdi. Savaş sırasında devletin adı “İstanbul Hükûmeti” olmuştu. 3 Kıtaya yayılan İmparatorluk sadece İstanbul ve çevresindeki alanda sıkışıp kalan küçük bir coğrafi bölgenin içinde iktidar gücü oluşturabilmişti.

Sultan Mehmed Reşad, orta boylu, açık tenli, mavi gözlü, kır sakallı ve biraz topluca idi. Kendisini iyi yetiştirmiş, nazikliği ve terbiyesi ile çevresinin ilgisini çekmiştir. Çok hassas bir yapıya sahip olup, kendisine hizmet edenlere de nazik davranırdı. Çok kuvvetli bir hafızası vardı. Yaşına göre kitap ve gazeteleri gözlüksüz okuyabilirdi. 27.04.1909   II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesi.
V. Mehmed’in (Mehmed Reşad) Padişahlığı.
05.05.1909    Tevfik Paşa’nın istifası, Hüseyin Hilmi Paşa’nın sadareti.
28.12.1909    Hilmi Paşa’nın istifası, Roma Elçisi Hakkı Bey’in sadareti.
19.01.1910    Çırağan Yangını.
01.04.1910   Arnavutluk isyanı.
03.07.1910    Rumeli’de bulunan kilise ve okullarla ilgili kanunun kabulü.
29.07.1910    Bağdad demiryolu hakkında Osmanlı-İngiliz görüşmeleri.
19.08.1910    Bağdat ve İran demiryolları hakkında Alman-Rus Anlaşması.
03.1911   İtalya’nın Osmanlı Devletine harp ilânı.
Arnavutluk’daki Katoliklerin ayaklanması.
05.06.1911    Sultan Reşad’ın Rumeli gezisi.
06.1911    Arnavutluk isyanının bastırılması.
28.07.1911   İtalya’nın Trablusgarp ve Bingazi’den Osmanlı kuvvet ve yönetiminin çekilmesi hakkında ültimatomu.
23.08.1911   Fas hakkında Alman-Fransız anlaşması.
29.09.1911   Hakkı Paşa’nın istifası, Said Paşa’nın sadareti.
İtalya’nın Osmanlı Devleti’ne harp ilanı.
Babıâli’nin büyük devletlere başvurusu, Trablusgarp işine karışmamaları isteği.
01.10.1911   İtalyanların Trablusgarp ablukası.
23.10.1911    Rusların Boğazlar üzerinde istekleri.
31.10.1911    Babıâli’nin İngiltere’ye ittifak önerisi.
03.11.1911    Sırp-Bulgar ittifakı.
05.11.1911   İtalyanların Trablusgarp’ı ilhakı kararı.
04.12.1911   Türk-Bulgar sınır çatışması.
16.12.1911    Hükûmetin “Kanun-i Esasi”nin 35. maddesindeki değişiklik tasarısı.
25.12.1911    Trablusgarp işinde Rusya’nın arabuluculuk önerisi.
29.12.1911    Trablusgarp işinde Büyük devletlerin arabuluculuk önerisi.
30.12.1911    Hakkı Paşa’nın istifası, Said Paşa’nın sadareti.
01.01.1912   Said Paşa’nın yeniden sadareti.
18.01.1912    Mebusan Meclisi’nin dağıtılması.
18.04.1912    Yeni Mebusan Meclisi’nin açılması.
17.05.1912   İtalyanların Oniki Ada’yı ele geçirmesi.
10.06.1912    Arnavutluk ayaklanması.
09.07.1912   Harbiye Nazırı Mahmud Şevket Paşa’nın istifası.
17.07.1912    Said Paşa’nın istifası, Sadaretin Tevfik Paşa’ya önerilmesi.
18.07.1912   İtalyanların Çanakkale Boğazı’na saldırısı.
22.07.1912    Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nın sadareti.
02.08.1912    Karadağ’lıların sınır üzerine saldırıları
08.10.1912   Balkan Harbi’nin başlaması.
15.10.1912    Osmanlı-İtalyan barışı (Ouchy Anlaşması)
29.10.1912    Gazi Ahmed Muhtar Paşa’nın istifası, Kamil Paşa’nın sadareti.
01.11.1912    Sürgünde bulunan Sultan Abdülhamid’in Selânik’den İstanbul’a nakli.
23.01.1913   İttihat ve Terakki’nin darbesi.
Kamil Paşa’nın azli, Mahmut Şevket Paşa’nın sadareti.
30.05.1913    Balkan Harbi’nin sona ermesi. (Londra barışı)
11.06.1913    Şevket Paşa’nın öldürülmesi, Halim Paşa’nın sadarete geçmesi.
İttihat Terakki’nin güçlü iktidar dönemi.
21.07.1913   İkinci Balkan Harbi, Edirne’nin düşmandan alınması.
14.12.1913    Alman Askeri Islahat Heyeti’nin İstanbul’a gelmesi.
08.02.1914    Doğu Anadolu hakkında Osmanlı-Rus Anlaşması.
15.02.1914    Alman-Fransız anlaşması.
Osmanlı ülkesindeki çıkar alanlarının belirlenmesi.
06.03.1914    Güneybatı Anadolu hakkında İngiliz-İtalyan anlaşması.
14.04.1914    Padişah tarafından Meclis-i Mebusan’ın yeniden açılışı.
25.04.1914    Doğu Anadolu’ya gelecek iki yabancı müfettişin sözleşmelerinin imzalanması.
15.06.1914    Anadolu’da İngiliz-Alman çıkarlarını tespit eden anlaşma.
28.06.1914
Avusturya Veliahdı Arşıdük Ferdinand’ın Saray Bosna’da öldürülmesi.
28.07.1914    Avusturya’nın Sırbistan’a harp ilanı.
01.08.1914    Almanya’nın Rusya’ya harp ilanı.
02.08.1914    Osmanlı-Alman anlaşması, Osmanlı seferberliği.
Meclisi Mebusan’ın süresiz kapatılması.
03.08.1914   Almanya’nın Fransa’ya harp ilanı.
10.08.1914   Almanya’dan satın alınan, Goben (Yavuz) ve Breslo (Midilli) gemileri Boğazlarda.
05.09.1914    Kapitülasyonların kaldırılması kararı.
09.09.1914    Alman harp gemilerinin Osmanlı Donanmasına katılması.
Amiral Suşon’un Osmanlı Donanma komutanı olması.
27.10.1914    Osmanlı Donanması’nın Karadeniz’e çıkışı.
Ruslarla çatışma.
02.11.1914    Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne harp ilanı.
05.11.1914    İngiltere ve Fransa’nın Osmanlı Devleti’ne harp ilanı, İngiltere’nin Kıbrıs’ı ilhakı.
06.11.1914   Rus Donanmasının Karadeniz limanlarını topa tutması.
11.11.1914    Osmanlı İmparatorluğu’nun I. Dünya Harbi’ne girmesi.
23.11.1914    “Cihad-ı Ekber” kararı ve ilanı.
18.12.1914    Sarıkamış harekâtı.
04.01.1915    Türk Ordusu Romanya’da.
11.01.1915    Yeni Osmanlı-Alman anlaşması.
03.02.1915    Türk Kuvvetleri Süveyş kanalında.
19.02.1915   Çanakkale’ye ilk düşman saldırısı.
25.02.1915    Çanakkale’ye ikinci deniz saldırısı.
02.03.1915    Çanakkale’ye üçüncü deniz saldırısı.
04.03.1915   Çanakkale’ye çıkan İngiliz müfrezesinin geri püskürtülmesi.
06.03.1915    İngiliz ve Fransız ortak donanmasının Çanakkale tabyalarına denizden saldırısı.
18.03.1915   Çanakkale Zaferi.
28.03.1915   İngiliz Donanmasının İzmir’i bombalaması.
12.04.1915    Şuabiye (Irak) yenilgisi.
15.04.1915    Van’da Ermeni ayaklanması.
17.04.1915   Şidak’da Ermeni ayaklanması.
18.04.1915   Bitlis’de Ermeni ayaklanması.
20.04.1915    Van şehir içinde Ermeni ayaklanması.
25.04.1915   İngiliz ve Fransız kuvvetlerinin Gelibolu kıyılarına asker çıkarmaları. (Gelibolu harekât ve muharebelerinin başlaması)
09.05.1915   Gelibolu’da çetin muharebeler.
19.05.1915    Arıburnu muharebeleri.
02.06.1915    Ermenilerin harp ve harekât sahasından çıkarılmaları kararı.
08.08.1915    Conkbayırı muharebeleri.
09.08.1915    Mustafa Kemal’in Anafartalar Grup komutanlığı ve Conkbayırı’nı alarak İngilizleri Tuzla gölüne sürmesi, kesin mağlubiyetleri.
19.08.1915    İtalya’nın Osmanlı Devleti’ne harp ilanı.
06.09.1915    Osmanlı-Bulgar anlaşması.
21.10.1915    Osmanlı İmparatorluğu’nun topraklarının taksimi hakkında anlaşmaların başlaması.
20.12.1915    Düşmanın Gelibolu’dan (Çanakkale) çekilmeye başlaması.
03.01.1916    Sayks-Piko Anlaşması (Anadolu’nun taksimi)
09.01.1916    Düşmanın Çanakkale cephesinden çekilmesi.
01.02.1916    Veliahd Yusuf İzzeddin Efendi’nin intiharı.
27.06.1916    Mekke Şerifi Hüseyin’in isyanı.
02.06.1916    Rusların Karadeniz illerini işgali.
07.1916    Rusların Gümüşhane ve Erzincan’ı işgali.
30.08.1916    Osmanlı Devleti’nin Romanya’ya harp ilanı.
20.10.1916    Gizli taksim anlaşmalarına İtalya’nın katılması.
02.11.1916   Babıâli’nin Paris ve Berlin andlaşmalarının kaldırması.
03.11.1916    Mustafa Kemal’in Vestan’ı Ruslar’dan geri alışı.
07.12.1916    İngiltere’nin Türkiye’yi yok etme kararı.
12.12.1916    Osmanlı ve Müttefiklerinin barış önerileri.
03.02.1917    Said Halim Paşa’nın istifası, Talat Paşa’nın sadareti.
11.03.1917    Bağdad’ın düşman eline geçmesi.
03.1917    Rusya’da devrim ve ayaklanmalar.
04.1917    Amerika’nın İtilâf Devletleri yanında harbe katılması.
01.07.1917    Yunanistan’ın Osmanlı ve Müttefiklerine karşı harp ilânı.
07.11.1917    Aile kararnamesi’nin kabulü.
08.11.1917    Güney cephesinde geri çekilme.
11.1917   Rusya’da Bolşevik iktidarı.
04.12.1917    Osmanlı-Rus ateşkesi.
15.12.1917    Brest-Litovsk görüşmelerinin başlaması.
10.02.1918   II. Abdülhamid’in ölümü.
12.02.1918    Doğu Anadolu’da ordunun ilerlemesi.
Rusların işgal bölgelerinden çekilmeleri.
13.02.1918    Erzincan’ın kurtuluşu.
24.02.1918    Trabzon’un kurtuluşu.
27.02.1918   Kars, Ardahan ve Batum’un geri alınması.
03.03.1918    Brest-Litovsk barış antlaşması.
13.03.1918   Erzurum’un kurtuluşu.
07.04.1918    Van’ın kurtuluşu.
03.07.1918    V. Mehmed Reşad’ın ölümü.
VI. Mehmed Vahdettin’in Padişah oluşu.